Rất nhiều gia chủ sau khi hoàn thiện nhà đều có chung một nhận xét: nhà sáng, đèn không thiếu, nhưng càng ở lâu lại càng thấy mệt. Có người mô tả là “ở không lâu được”, có người thấy “nhanh chán”, có người thì chỉ đơn giản là không cảm thấy thoải mái khi sinh hoạt trong chính ngôi nhà của mình.

Trong phần lớn các trường hợp, vấn đề không nằm ở nội thất hay kiến trúc, mà nằm ở ánh sáng nền – lớp ánh sáng chiếm tỷ trọng lớn nhất nhưng lại thường bị xem nhẹ nhất trong thiết kế chiếu sáng nhà ở.

Ánh sáng nền là gì và vì sao nó quan trọng?

Ánh sáng nền là lớp ánh sáng bao trùm toàn bộ không gian, tạo độ sáng chung để con người có thể sinh hoạt thoải mái. Khác với ánh sáng nhấn hay ánh sáng trang trí, ánh sáng nền không nhằm tạo điểm nhấn thị giác. Vai trò của nó là giúp mắt nhìn ổn định, dễ chịu trong thời gian dài.

Trong nhà ở, con người tiếp xúc với ánh sáng nền nhiều giờ mỗi ngày. Khi lớp ánh sáng này được thiết kế sai – quá gắt, quá đều hoặc thiếu kiểm soát – mắt phải liên tục điều tiết, não không có khoảng nghỉ, dẫn đến cảm giác mệt mỏi mà gia chủ thường khó gọi tên chính xác.

Đủ sáng để nhìn khác hoàn toàn với đủ sáng để sống

Một sai lầm phổ biến là cho rằng chỉ cần không gian đủ sáng thì ánh sáng đã ổn. Thực tế, đủ sáng để nhìn chỉ là điều kiện tối thiểu, còn đủ sáng để sống lại là một câu chuyện khác.

Ánh sáng nền tốt cần đảm bảo:

• Độ sáng vừa đủ, không gây chói
• Phân bổ đều nhưng có nhịp điệu
• Tạo ra những vùng “nghỉ” cho mắt

Ngược lại, ánh sáng nền dàn đều, mạnh ở mọi vị trí có thể phù hợp với showroom hoặc không gian trưng bày ngắn hạn, nhưng lại không phù hợp với nhà ở – nơi con người sinh hoạt liên tục trong nhiều giờ.

Spotlight góc rộng có thể làm ánh sáng nền không?

Trong các công trình hiện nay, spotlight được sử dụng rất phổ biến. Nhiều người cho rằng spotlight chỉ dùng để tạo điểm nhấn, nhưng thực tế, spotlight góc rộng 55–60 độ hoàn toàn có thể đảm nhiệm vai trò ánh sáng nền, nếu được bố trí đúng mật độ, cao độ và vai trò chiếu sáng.

Vấn đề không nằm ở loại đèn, mà nằm ở cách sử dụng. Khi spotlight góc rộng bị bố trí sai, ánh sáng nền sẽ trở nên gắt, không đều và gây mệt mắt. Ngược lại, khi được tính toán đúng, spotlight góc rộng có thể tạo ra lớp ánh sáng nền linh hoạt, phù hợp với nhiều không gian sinh hoạt khác nhau.

Vì sao ánh sáng nền sai làm nhà nhanh “xuống cấp” về cảm xúc?

Ánh sáng nền sai thường không gây khó chịu ngay lập tức. Nó không làm chói rõ ràng, cũng không khiến không gian tối đi. Nhưng theo thời gian, nó âm thầm làm giảm cảm xúc sống.

Gia chủ bắt đầu thấy không gian đơn điệu, nội thất kém nổi bật, các khu vực sinh hoạt thiếu sự phân biệt. Nhà ở nhanh chán, nhanh mệt, dù đồ đạc không thay đổi. Đây là biểu hiện rất điển hình của ánh sáng nền được làm theo thói quen, không theo trải nghiệm sống thực tế.

Thiết kế ánh sáng nền cần bắt đầu từ đâu?

Một hệ ánh sáng nền tốt không bắt đầu từ việc chọn đèn, mà bắt đầu từ việc hiểu:

• Gia chủ sinh hoạt ở đâu nhiều nhất
• Thời gian sử dụng không gian là bao lâu
• Cần ánh sáng dịu hay ánh sáng rõ ở từng khu vực

Đó cũng là lý do các đơn vị làm nghề nghiêm túc luôn tiếp cận ánh sáng nền như một phần cốt lõi của thiết kế chiếu sáng tổng thể, chứ không phải hạng mục phụ đi sau kiến trúc và nội thất.

Ánh sáng nền đúng giúp nhà “dễ ở” mỗi ngày

Ánh sáng nền tốt không gây ấn tượng khi bật lên, nhưng lại tạo ra sự khác biệt rất rõ khi sống lâu dài. Nó giúp mắt được nghỉ, không gian giữ được cảm xúc, nội thất không bị “chìm”, và quan trọng nhất là gia chủ cảm thấy thoải mái khi ở trong chính ngôi nhà của mình.

Nếu bạn đang thấy ngôi nhà của mình đủ sáng nhưng vẫn chưa thật sự dễ ở, có lẽ đã đến lúc nhìn lại ánh sáng nền. Không phải để thêm đèn, mà để hiểu ánh sáng đang phục vụ cho việc “nhìn” hay cho việc “sống”.